C64 SID Player

SID staat voor Sound Interface Device: de geluidschip van de Commodore 64, in twee versies gebouwd als de MOS Technology 6581 en later de 8580. De muziekbestanden in deze speler zijn geen opnames maar programmaatjes: ze bevatten de code die de chip aanstuurt, en die code wordt hier op een nagebouwde chip uitgevoerd.

De chip is ontworpen door Bob Yannes, die hem in de tweede helft van 1981 in vijf maanden af had. Hij ging zijn debuut aan samen met de Commodore 64 op de Consumer Electronics Show, het eerste weekend van januari 1982.

Waar de meeste thuiscomputers van die tijd een eenvoudige toongenerator hadden, wilde Yannes een echte synthesizer-chip bouwen: drie stemmen, een instelbaar filter en modulatiemogelijkheden die je op een synthesizer verwacht. Dat verklaart waarom de muziek van de C64 in de decennia daarna een eigen genre is blijven vormen.

Drie onafhankelijke stemmen, elk met een eigen oscillator en een eigen ADSR-envelop (attack, decay, sustain, release). Per stem is er keuze uit vier golfvormen:

• Driehoek: zacht en rond, weinig boventonen
• Zaagtand: rijk aan boventonen, typisch voor bas en lead
• Puls: met instelbare pulsbreedte, van dun en nasaal tot vol
• Ruis: pseudo-willekeurig, voor percussie en effecten

De pulsbreedte wordt gezet met een 12-bits getal, dus in 4096 stapjes — dat maakt het langzaam laten verlopen van de pulsbreedte mogelijk, de karakteristieke “bewegende” klank van veel C64-muziek.

Stemmen kunnen elkaar bovendien beïnvloeden via ringmodulatie en hard sync. Alle stemmen delen één analoog filter met digitaal instelbare kantelfrequentie en resonantie, te gebruiken als laagdoorlaat, banddoorlaat of hoogdoorlaat. Het gegevensblad van de 6581 geeft een bereik van 30 Hz tot 12 kHz met een helling van 12 dB per octaaf.

Dat filter is analoog, en analoge onderdelen verschillen per exemplaar. Twee C64’s van hetzelfde type klinken daardoor hoorbaar niet gelijk — iets wat een emulator per definitie maar benaderen kan.

De 8580 heeft een schonere filterrespons en een lagere ruisvloer. Welke van de twee “beter” klinkt is geen technische vraag maar een kwestie van smaak: veel luisteraars vinden juist de onrust van de 6581 bij het geluid horen, terwijl anderen de 8580 helderder vinden. Wat wel vaststaat: een tune die voor de ene chip geschreven is kan op de andere merkbaar anders klinken, vooral als de componist op het filter leunde.

Zodra een tune geladen is, toont het infoblok bovenaan welk chipmodel in het bestand staat aangegeven.

De collectie bevat duizenden namen. Deze vijf zijn een gangbaar beginpunt, met titels waar ze om bekendstaan:

• Rob Hubbard — Monty on the Run, Commando, International Karate
• Martin Galway — Wizball, Arkanoid, Green Beret
• Jeroen Tel — Cybernoid, Supremacy, Robocop 3
• Chris Hülsbeck — Turrican I en II, The Great Giana Sisters
• Ben Daglish — Deflektor, en The Last Ninja samen met Anthony Lees, die ongeveer de helft van die twaalf stukken schreef

Wie ze wil opzoeken: de bestandsmap van de collectie is per componist ingedeeld, dus /MUSICIANS/H/Hubbard_Rob/ en zo verder.

Alle muziek hier komt uit de High Voltage SID Collection, sinds 1996 bijgehouden door vrijwilligers. Het bijzondere eraan is niet de omvang maar de zorgvuldigheid: de stukken zijn uit de originele spellen gelicht en waar mogelijk bij de componisten zelf geverifieerd, in plaats van klakkeloos verzameld.

De laatste uitgave op het moment van schrijven is update #85 van 28 juni 2026, met 61.157 SID-bestanden. Bij elk bestand zitten gegevens over titel, auteur, jaar en het bedoelde chipmodel; die lees je in het infoblok van de speler terug.

Er wordt niets vooraf omgezet naar mp3. De pagina draait WebSID van Jürgen Wothke, een SID-emulator die naar WebAssembly is gecompileerd en die de 6510-processor en de geluidschip per klokcyclus nabootst. De uitvoer gaat via een Web Audio-knooppunt naar je speakers, op de samplerate van je browser (in de praktijk meestal 44,1 kHz).

Omdat de emulator per cyclus rekent, kun je er ook in kijken. Dat is precies wat de visualizer doet: elk beeldje leest hij de registers van de nagebootste chip uit.

Stem 1 begint op register 0, stem 2 op 7 en stem 3 op 14. Uit die waarden volgen de golfvorm op het scherm, de nootnaam, de ADSR-cijfers en de envelop-balk in het paneel eronder. Het lampje per stem gloeit mee met de werkelijke envelop-amplitude, dus je ziet een noot uitsterven in plaats van abrupt stoppen.

Meer dan drie stemmen. Sommige nummers sturen twee of drie SID-chips tegelijk aan, en komen zo op zes of negen stemmen. Het golfvormvak toont ze allemaal: per chip een rij van drie, en het vak wordt hoger. Ook de panelen eronder groeien mee, dus bij een 3SID-nummer staan er negen.

Hoe vind je ze? Tik 2SID of 3SID in het zoekveld zoek in 60k+ sids onder in de speler. De verzameling noemt zulke bestanden namelijk zo: Outerversal_2SID.sid, Devils_ReSIDence_3SID.sid. In deze collectie levert dat 314 nummers met 2SID op en 27 met 3SID; hoger dan drie chips komt hier niet voor. De zoeklijst toont er maximaal 300 tegelijk, dus verfijn met een naam of een componist als je er meer wilt zien.

Blader je gewoon door de mappen, dan staat er achter zulke bestanden een geel 2SID-label. Dat label komt uit de bestandsnaam, en dat is een afspraak en geen garantie: er bestaat een bestand dat 3SID_Tracker_Demo_2.sid heet maar één chip gebruikt. Wat er werkelijk speelt lees je bij CHIP, waar dan bijvoorbeeld 8580 ×2 staat.

Door een nummer heen spoelen kan niet. De emulator geeft zelf aan dat hij dat niet ondersteunt, dus de balk onder de knoppen laat alleen zien hoe ver je bent.

De muziek blijft eigendom van de componisten en rechthebbenden; deze pagina speelt de bestanden alleen af. De verzameling en de bijbehorende gegevens komen van de HVSC-vrijwilligers.

De speler is werk van Jürgen Wothke. Zowel backend_websid.js als scriptprocessor_player.js staan in hun eigen bestandskop onder CC BY-NC-SA 4.0: naamsvermelding verplicht, niet-commercieel gebruik, en afgeleide werken onder dezelfde voorwaarden. Beide bibliotheken worden hier ongewijzigd gebruikt.

Waar de gegevens op deze pagina vandaan komen:

• High Voltage SID Collection — de muziek en de metagegevens
• CSDb: HVSC update #85 (28 juni 2026) — het aantal van 61.157 bestanden
• MOS 6581 SID, gegevensblad (pdf) — filterbereik 30 Hz–12 kHz, 12 dB/octaaf, 12-bits pulsbreedte
• Wikipedia: MOS Technology 6581 — ontwerp door Bob Yannes, debuut op de CES van januari 1982, NMOS/12 V tegenover HMOS-II/9 V, 8580 vanaf ongeveer 1986
• WebSID van Jürgen Wothke — de emulator; de licentie staat in de bestandskoppen
• C64Audio: in memoriam Anthony Lees — zijn aandeel in The Last Ninja