Weer Dordrecht

Een paar weetjes over het weer in en rond Dordrecht — mét bronnen, want sommige verhalen blijken hardnekkiger dan waar.

Dordt is echt een eiland. De stad ligt op het Eiland van Dordrecht, omringd door brede rivieren: de Beneden-Merwede, de Nieuwe Merwede, het Hollands Diep, de Dordtsche Kil en de Oude Maas. Het eiland ontstond na de Sint-Elisabethsvloed van 1421 en ligt in het drukst bevaren rivierengebied van Europa.

"Door al dat water heeft Dordt vaak beter weer" — dat klopt maar half. Water warmt langzamer op dan land, en in het voorjaar en de vroege zomer kan dat koele water hitte-gedreven (convectieve) buien lokaal afremmen. Maar in de nazomer en herfst draait het juist om: het dan relatief warme water is volgens het KNMI "een belangrijke voedingsbron voor buien", waardoor buien langs het water vaak talrijker en zwaarder zijn dan in het binnenland. Of het water het weer verbetert, hangt dus sterk van het seizoen af — een garantie is het zeker niet.

Steden maken hun eigen warmte. Door het "stedelijk hitte-eiland" kan een stad op heldere, windstille nachten flink warmer zijn dan het omliggende platteland: volgens het KNMI tot zo'n 4°C bij een stad van 10.000 inwoners en 7°C bij 200.000 inwoners, met het grootste verschil in de vroege ochtend vlak voor zonsopkomst.

Krijgt Dordt minder onweer dan het oosten? Een beetje wel. Onweer is in Nederland niet helemaal eerlijk verdeeld: het aantal onweersdagen neemt toe van de kust richting het oosten en zuidoosten, met de meeste bliksem in Oost-Nederland en Zuid-Limburg. Dordrecht ligt in het westen en relatief dicht bij zee, en zit daarmee aan de rustigere kant van die verdeling. De oorzaak is opnieuw het water: de Noordzee warmt in het voorjaar en de zomer traag op, en die koelere kustlucht remt de vorming van hitte-buien. Toch zijn de verschillen kleiner dan vaak gedacht — en het hardnekkige idee van een strook "waar het nooit onweert" (van Antwerpen via Midden-Brabant naar de Achterhoek) is nooit wetenschappelijk aangetoond. Buien volgen wél vaak vergelijkbare banen, waardoor een plek er net naast jarenlang buiten schot lijkt te blijven.

Bronnen: Eiland van Dordrecht (Wikipedia) · KNMI — Buien · KNMI — Stadsklimaat · Weerverteller.nl — Is het onweer oneerlijk verdeeld?

Dordrecht heeft zelf géén officieel KNMI-temperatuurstation met een lange meetreeks. Het dichtstbijzijnde officiële station is Rotterdam The Hague Airport (metingen sinds 1956), zo'n 20 km verderop — dat geeft het beste beeld voor de regio.

• Warmste dag (regio):37,2°C bij Rotterdam op 25 juli 2019 — het stationrecord. Een onofficieel weerstation in Dordrecht (Wantijdijk) noteerde die dag rond de 38°C.
• Diezelfde dag werd geschiedenis geschreven: Nederland ging voor het eerst door de 40°C, met het nationale record van 40,7°C in het Brabantse Gilze-Rijen.
• Hoe bijzonder is dat? Daarvóór stond het nationale hitterecord 75 jaar lang op 38,6°C (Warnsveld, 23 augustus 1944).

Kortom: ook in Dordrecht was 25 juli 2019 vrijwel zeker de heetste dag sinds mensenheugenis — al ontbreekt een officiële lokale meting om er een exact getal op te plakken.

Bronnen: KNMI — nationaal hitterecord 40,7°C · Lijst van weerrecords (Wikipedia) · weerstatistieken.nl — station Rotterdam

De temperatuur-KPI toont de actuele luchttemperatuur in Dordrecht. De gevoelstemperatuur daaronder is de temperatuur zoals je huid die ervaart en wijkt vaak af van wat de thermometer aangeeft. Twee effecten bepalen het verschil:

• In de kou — windchill: wind voert de dunne, opgewarmde luchtlaag rond je huid af, waardoor het kouder aanvoelt dan het werkelijk is. Hoe harder het waait, hoe groter het effect.
• In de warmte — vocht: bij hoge temperaturen telt vooral de luchtvochtigheid. Vochtige lucht remt de verdamping van zweet — je natuurlijke koeling — waardoor warmte benauwder en heter aanvoelt.

Het trendlijntje achter de KPI laat het verloop van de afgelopen 24 uur zien.

De wind tonen we in m/s én in Beaufort (0 t/m 12), een schaal uit 1805 van de Britse admiraal Francis Beaufort. Elke stap staat voor een bereik aan windsnelheden met een herkenbaar effect in de omgeving:

• 0 Bft — windstil (< 1 km/u): rook stijgt recht omhoog.
• 3 Bft — matig (12–19 km/u): bladeren en twijgen bewegen voortdurend.
• 6 Bft — krachtig (39–49 km/u): grote takken bewegen, een paraplu is lastig vast te houden.
• 8 Bft — stormachtig (62–74 km/u): twijgen breken af, tegen de wind in lopen wordt moeilijk.
• 10 Bft — zware storm (89–102 km/u): schade aan gebouwen, bomen ontwortelen.
• 12 Bft — orkaan (≥ 118 km/u): zware verwoestingen; in Nederland uiterst zeldzaam.

De windrichting geeft aan waar de wind vandaan komt — een "zuidwestenwind" waait dus uit het zuidwesten.

De relatieve luchtvochtigheid (%) zegt hoe verzadigd de lucht is met waterdamp ten opzichte van het maximum bij die temperatuur. Het dauwpunt dat we erbij tonen is concreter: de temperatuur waarbij de lucht volledig verzadigd raakt en waterdamp condenseert tot dauw, mist of wolken.

• Ligt het dauwpunt dicht bij de luchttemperatuur, dan is de lucht bijna verzadigd — grote kans op mist, nevel of dauw.
• Een dauwpunt boven ~16°C voelt klam, boven ~20°C ronduit drukkend.
• Anders dan de relatieve vochtigheid schommelt het dauwpunt nauwelijks met de dagelijkse temperatuurgang, en is het daarom een betere maat voor hoe "benauwd" de lucht echt is.

De UV-index geeft de sterkte van de ultraviolette zonnestraling aan. In Nederland piekt de index 's zomers rond 6–7; in de tropen of in de bergen kan hij tot 11+ oplopen.

• 0–2 Laag — geen bescherming nodig.
• 3–5 Matig — zoek rond het middaguur de schaduw op.
• 6–7 Hoog — zonnebrand en bedekkende kleding.
• 8–10 Zeer hoog — vermijd de zon tussen 11 en 16 uur.
• 11+ Extreem — onbeschermde huid verbrandt binnen minuten.

Vanaf index 3 is bescherming aan te raden. De straling is het sterkst rond het hoogste zonnestand (12–15 uur) en blijft ook bij lichte bewolking grotendeels doordringen.

Op zeeniveau is de gemiddelde luchtdruk ongeveer 1013 hPa. Niet de absolute waarde, maar de verandering vertelt het meest over het komende weer — daarom is het trendlijntje onder deze KPI juist hier zo nuttig.

• Hoge druk (> 1020 hPa): dalende lucht, vaak rustig, droog en helder — een "hogedrukgebied".
• Lage druk (< 1000 hPa): stijgende lucht, vaak wisselvallig met wolken, neerslag en wind — een "depressie".
• Snel dalende druk: een front of depressie nadert — kans op verslechtering, wind en regen.
• Stijgende druk: het weer trekt door en wordt rustiger.

Het zicht is de afstand waarover je objecten nog duidelijk kunt onderscheiden. We tonen het in kilometers met een label:

• ≥ 10 km uitstekend · 5–10 km goed · 2–5 km matig.
• 1–2 km slecht · < 1 km mist (zeer slecht zicht).

Bij mist neemt de bewolking in onze weergave de waarde "Mist" aan. De zicht- en mistwaarde nemen we bij voorkeur van het KNMI (via Weerlive) over, omdat die rond Dordrecht nauwkeuriger is dan het wereldwijde model.

Het KNMI gebruikt vier kleuren in de waarschuwingen-sectie. De kleur zegt iets over de impact en zekerheid, niet alleen over de hevigheid van het weer:

• Groen — geen waarschuwing, geen bijzonderheden.
• Geel — wees alert: er kan gevaarlijk of hinderlijk weer optreden (gladheid, windstoten, onweer).
• Oranje — wees voorbereid: gevaarlijk weer met kans op grote impact en schade; pas je plannen aan.
• Rood — onderneem actie: een weeralarm bij extreem weer met grote kans op schade of ontwrichting. Wordt zelden afgegeven.

We combineren officiële KNMI-waarschuwingen met het Weerlive-weeralarm en, als aanvulling, de Europese MeteoAlarm-feed voor Zuid-Holland.

Het meteogram vat het uurlijkse verloop voor de komende dagen samen in één grafiek. Wat je ziet:

• Rode lijn — de verwachte temperatuur (°C), schaal aan de linkerkant.
• Blauwe balken — de neerslag per uur in millimeter.
• Gestippelde lijn — de luchtdruk (hPa), schaal aan de rechterkant.
• Windveren onderaan — richting én snelheid: de stok wijst de richting aan waar de wind vandaan komt, de "veertjes" geven de kracht aan.
• De rode "Nu"-lijn markeert het huidige moment; alles rechts daarvan is voorspelling.

Deze pagina combineert verschillende gespecialiseerde bronnen, elk voor wat ze het best kunnen:

• OpenWeatherMap — de actuele waarden (de KPI's), het uurlijkse vooruitzicht en de 7-daagse weekverwachting.
• KNMI (Open Data) — de officiële waarschuwingen, de basisverwachting, de 7-daagse outlook en de neerslagradar.
• KNMI Harmonie-Arome (via Open-Meteo) — het meteogram, een hogeresolutie-model speciaal voor Nederland. Valt terug op MET Norway (yr.no) als die bron uitvalt.
• Weerlive.nl — het weeralarm en de codekleur voor de regio Dordrecht.
• Blitzortung.org — de live blikseminslagen op de onweerkaart.
• Een AI-model stelt op basis van deze gegevens drie keer per dag (rond 07:05, 12:05 en 18:05 uur) een leesbare samenvatting samen.

Om snel te laden en de bronnen te ontzien, haalt de site de data niet live op bij elk bezoek. In plaats daarvan draait er op de achtergrond elke 10 minuten een automatisch script (een "cron") dat alle bronnen ophaalt en het resultaat in een snelle cache (Redis) zet. De pagina die je nu bekijkt, leest die voorgekookte data uit de cache.

• De meeste waarden (KPI's, voorspelling) worden elke 10 minuten ververst.
• Meteogram, weekoutlook en de AI-samenvatting verversen minder vaak (ongeveer per uur, resp. 3× per dag), omdat die brondata trager verandert.
• Onweer en regenradar zijn wél live: blikseminslagen stromen real-time binnen via een directe verbinding (SSE), en de KNMI-radar ververst elke 5 minuten in je browser.
• De trendlijntjes achter de KPI's tonen het verloop van de afgelopen 24 uur: elk meetpunt van de cron wordt bewaard, zodat je in één oogopslag ziet of het bijvoorbeeld kouder wordt of de luchtdruk daalt.

Negatieve bliksem (±90–95% van alle inslagen) is de "standaard" bliksem: negatieve lading springt van de onderkant van de wolk naar de positief geladen grond. Extreem gevaarlijk, maar relatief korter, met een lagere piekstroom en kortere duur.

Positieve bliksem (minder dan 5–10%) komt van de bovenkant van de wolk. Veel zeldzamer, maar beduidend krachtiger en destructiever:

• Hogere energie — tot 10× meer stroom (tot 300.000 ampère) en spanning (tot 1 miljard volt).
• Langere duur — meer totale energie, dus meer kans op schade en brand.
• Grotere afstand — kan tot 20–30 km van de bui inslaan ("bolt from the blue"), vaak als de storm al lijkt af te nemen.
• Meer schade — verantwoordelijk voor een groot deel van de bosbranden, schade aan hoogspanningslijnen en een hoger percentage dodelijke slachtoffers per inslag.

Op de bliksemkaart hierboven markeren we positieve inslagen daarom met een rode ring.

Normale bliksem heeft één dominante polariteit (meestal negatief). Bij bipolaire bliksem wisselt de stroomrichting tijdens dezelfde ontlading: de bliksem begint bijvoorbeeld negatief en schakelt dan over naar positief (of andersom).

Dit gebeurt doordat verschillende ladingsgebieden in de wolk (boven- en onderkant) bij de ontlading betrokken raken, of door complexe processen in het bliksemkanaal (zoals recoil leaders).

Het fenomeen is wetenschappelijk goed gedocumenteerd, onder andere bij metingen van getriggerde bliksem en natuurlijke onweersbuien. Het is geen extreem zeldzaam verschijnsel, maar wel minder vaak dan puur negatieve of positieve inslagen.

In een enkel onweer komen sowieso zówel negatieve als positieve inslagen voor, vaak door elkaar heen. De meeste inslagen zijn negatief.

Positieve (of bipolaire) bliksem komt vaker voor aan de rand van de bui, in de latere fase van een onweer, of bij bepaalde soorten buien (bijvoorbeeld winteronweer of het dissipatiestadium). Je kunt dus negatieve bliksem hebben en daar "ineens" een positieve of bipolaire inslag tussen zien.

Kortom: in een complex onweer is alles mogelijk — bipolaire bliksem bewijst dat de polariteit zelfs binnen één flits kan omslaan. Alle types blijven extreem gevaarlijk, vooral de positieve variant. Blijf dus altijd schuilen als je onweer hoort: als je donder hoort, ben je nog in gevaar.